Biziaren sorrera: sinesmenak eta teoriak

Valoracion: 
Average: 3.3 (64 votes)

Biziaren sorrerari buruz sinesmen eta teoria ugari izan dira, historian zehar. Horietako batzuk beheko taulan azaltzen dira.

GARAIA / ITURRIA SINESMENA EDO TEORIA
3.000 urte K.a. - Antzinako Egipto Ra Jainkoak (eguzkiak) kaos ilun eta urtsu batetik sortu zuen mundua.
600 urte K.a. - jainismoa, budismoa Munduak ez du ez hasierarik ez amaierarik. Bizi-energiak edo -indarrak dira biziaren iturria.
500 urte K.a. - Biblia Jainkoak sei egunetan eratu zuen mundua: 1) argia (eguna eta gaua),
2) zerua eta urak, 3) Lurra eta bertako landare eta zuhaitzak, 4) Eguzkia, ilargia eta izarrak, 5) hegaztiak eta arrainak, 6) Lurreko bizidunak, eta horien artean, lehenengo bi gizakiak: Adam eta Eva. Gero, Noeren garaian, Lurreko bizidun guztiak desagertu egin ziren uholde handi baten (Uholde Unibertsala) ondorioz, Noeren ontzian zeudenak izan ezik.
350 urte K.a. - Lehen filosofo grekoak Prozesu naturalek, eta ez jainkoek, eratzen eta kontrolatzen dute mundua.
600 urte K.o. - islamismoa Alak, Jainko bakarrak, sortu zituen zerua, Lurra eta izaki bizidun guztiak.
Erdi Aroa - Europa Jainkoak eratu zuen mundua, eta bertako landare eta animaliak gizakiaren zerbitzura jarri zituen.
Erdi aroa - filosofia islamiarra Averroesen filosofia: munduaren eraketa etengabe ari da gertatzen.
XVI. mendea Sinesmen erlijiosoak zalantzan jartzen hasten dira. Landare eta animalia ezezagunenak aurkitu eta lehenengo ikerketa zientifikoak egiten dira.
XVIII. mendea Lurraren adina Bibliak diona baino zaharragoa izan behar duen susmoa hartzen dute. Aurkitzen diren fosilen artean, desagertutako espezie batzuk daudela ikus daiteke. Lurra prozesu naturalen bidez aldatzen bada ere, dena jainkoak gidatuta izan daitekeela uste dute (Buffon, Linneo…).
XIX. mendea Mundua Jainkoak eratu duela eta Berak kontrolatzen duela da ideia zabalduena. Eboluzioari buruz lehen ideiak azaltzen dira (Lamarck). Darwinek bere teoria formulatzen du: bizidunek forma bakunetatik konplexuetara eboluzionatzen dute, ez Jainkoaren eraginez, hautespen naturalaren eraginez baizik, eta hobekien moldatuta daudenek irauten dute bizirik, eta euren ezaugarriak ondorengoei transmititzen dizkiete.
XX. mendea Genetikaren zientzia agertzen da. Geneak eta DNA ikertzen dira. Eboluzioaren teoria onartzen da, oro har. Badaude Biblian azaltzen dena sinesten dutenak ere (kreazionistak).

 

Articulos Relacionados: