Bizitza basamortuan

Valoracion: 
Average: 3 (385 votes)

Ezin da basamortua gizakia bizitzeko leku atsegina denik esan; baina, hala ere, basamortua aspaldi bihurtu zen gizakien bizileku. Afrikako Kalaharin, Australiaren barnealdeko basamortuan eta Estatu Batuetako mendebaldeko eta hego-mendebaldeko basamortuetan ehiztari biltzaileak aurki ditzakegu: Kung herria (boskimanoak), Australiako aborigenak eta Estatu Batuetako shoshonak, adibidez. Herri horien bizimodua ehiza eta fruitu-biltzea da. Basamortua hain leku txiroa izanik, bizitzeko beste lortzen badute ere, arazo nagusia ur-eskasia da; horregatik etengabe aritzen dira ur-putzu batetik besterako joan-etorrian.

Aipatutako herri horiek hor badaude ere, guretzat irudirik esanguratsuenak Saharako, Arabiako edota Gobiko abeltzain eta merkatari nomadenak dira. Herri horiek (tuaregak, beduinoak eta mongoliarrak) basamortuan zehar mugitzen dira beren abere-taldeekin, euri urrien eraginez sortutako belardien bila. Mugimendu horiei esker, herri horiek merkatari bilakatu dira. Oso ezagunak dira tuaregek Sahara iparraldetik hegoalderantz eta alderantziz egiten dituzten bidaiak, edota beduinoek Ekialde Hurbileko basamortu guztietan zehar egiten dituztenak. Dena den, halakoen bizimodua ezin da moldatu oasi eta ibai alboetan bizi diren nekazariekin dituzten harremanik gabe. Nekazariok ura agertzen den lekuetan kokatzen dira eta, ureztatzeko teknikak erabiliz, gai dira oinarrizko nekazaritza abiarazteko.

Beste lekuetan bezala, basamortuan ere handia izan da gizakiaren eragina. Horrela, Egipton, Mesopotamian (gaur egungo Irak eta Siria), Pakistanen, Perun eta, zer esanik ez, oasi askotan, ureztatzeko teknikak erabiliz, basamortu zena lur emankor bihurtu dute.

Aipatutako ureztatze-lan horiengatik zein nekazaritzan eta abeltzaintzan teknika desegokiak erabiltzeagatik, lehenago estepa edo sabana zena basamortu bihurtu da zenbait lekutan.

Bi eragin horiek, gainera, areagotu egin dira gure egunotan: Arabiako penintsulan, Egipton, Libian… ureztatze-lan erraldoiak egiten dira. Biztanleriaren hazkundeak, bestalde, presio izugarria egiten du lurzoruaren gain eta, horren guztiaren ondorioz, lurra pobretu ez ezik, poliki-poliki basamortu bihurtzen ari da.

Horrez gain, mundu mailan gertatzen ari den aldaketa klimatikoaren eraginez, gero eta euri gutxiago egiten du eskualde askotan eta, egiten duenean, oso gogor egiten du.

Batak zein besteak ondorio bera du: lurzorua galdu eta basamortua sortzea. Basamortua da munduan zabaltzen ari den bioma bakarra, horrek dakartzan ondorio sozio-ekonomiko, politiko, demografiko… eta guzti.

Amaitzeko, basamortuaren ustiaketa aipatzean, petrolioa edota gas naturala ateratzeko dorreak datozkigu gogora. Petrolioa leku askotatik ateratzen da, baina munduko ekoizlerik handienak Arabiar penintsulakoak (Saudi Arabia, Kuwait, Qatar...) eta Afrika iparraldekoak (Aljeria eta Libia) dira. Ekoizpen horrek, oso etekin ekonomiko handiak ematen ditu eta biztanleriaren bizimodua aldatzea ekarri du; hain ezagunak eta famatuak ziren beduinoak eta tuaregak desagertzeko zorian daude; bai eta, beraiekin, milaka urtetan iraun duen bizimodua ere.