Herri-partaidetza

Valoracion: 
Average: 4.3 (2792 votes)

Gizakiaren funtsezko arazoak herritar guztien artean erabakitzen dira. Horrelakoetan, garrantzi handiko gai jakin bati buruz alde ala aurka duen iritzia ematea eskatzen zaio herritarrari: konstituzioa onartu ala ez, Europar Batasunean sartu ala ez… Kontsulta zuzen eta orokor mota honi erreferendum deitzen zaio. Demokrazia zuzenaz ari gara.

Bistakoa da ezinezko litzatekeela herritar denei gauza guztiei buruz duten iritzia etengabe eskatzen aritzea. Horregatik, herritarrek gehienetan ez dute zuzenean erabiltzen beren partaidetza eta bestelako bideak erabiltzen dira: ordezkari batzuk aukeratzen dituzte eta horien esku uzten dute erabakitze-ahalmena denbora-tarte jakin baterako.

Herriaren ordezkari horiek aukeratzeko hauteskundeak erabiltzen dira. Herritar bakoitzak hainbat ordezkariren artean bere ustez boterean egoteko egokiena nor den aukeratzen du ezkutuko botoa emanez. Era honetara izendatzen dira gure udalerako, autonomia-erkidegorako, estaturako edo Europako Parlamenturako ordezkariak. Gero, hauteskunde horien ondoren, gehiengoa dutenek gobernua antolatuko dute. Laburbilduz, demokrazia gehiengoaren agintea dela esan daiteke, beti ere gutxiengoaren eskubideak errespetatuz.

Baina hiritar guztien partaidetza ziurtatzeko, garrantzi handia du denek informazio zabala eta zehatza jasotzeak. Beraz, demokrazia egokiro aurrera eramateko, ezinbestekoa da gizabanakoen berezko eskubidea den adierazpen- eta informazio-askatasuna. Horregatik dute hainbesteko garrantzia demokrazietan komunikabideek: egunkariak, aldizkariak, telebistak... Ez da izango benetako demokraziarik baldin eta arlo horretan gizartearen parte baten eskubideak murrizten badira.

Aipatzen ari garenez, sufragioa, botoa emateko eskubidea, unibertsala, librea eta isilekoa izan ohi da. Bestela esanda, herritar adindun guztiek askatasunez bozkatzeko eskubidea dute. Adindun diogu, zeren eta, une honetan, herrialde gehienetan hemezortzi urte dituzten herritarrak soilik baitira adindun. Gogoan izatekoa da, baita ere, emakumeei ez zitzaiela botoa emateko eskubidea aitortu XX. mendera arte. Aurretik debekatuta zeukaten ordezkariak hautatzea eta hautagai izatea.

Europako eta beste estatu askotako hauteskundeetan, alderdi politikoen ordezkaritza proportzionalari erreparatuz hautetsiak banatzeko, D’Hont Legea erabiltzen da. Sistema honek batez besteko handienak jasoz funtzionatzen du. Oro har, esan daiteke D’Hont Legeak alderdi politiko handien alde egiten duela neurri batean eta alderdi txiki banakatuei kalte egin.